นายชุติเดช มีจันทร์ ผู้ว่าราชการจังหวัดแพร่กล่าวว่า วันที่ 25 กรกฎาคมของทุกปี จังหวัดแพร่ได้กำหนดให้เป็นวันที่ระลึกสดุดีวีรกรรมพระยาไชยบูรณ์ โดยมีการประกอบพิธีวางพวงมาลาเพื่อสดุดีวีรกรรมพระยาไชยบูรณ์ ที่บริเวณอนุสาวรีย์พระยาไชยบูรณ์ ตำบลนาจักร อำเภอเมืองแพร่ เพื่อรำลึกถึงคุณงามความดีของอดีตข้าหลวงเมืองแพร่ และในปี 2567 ครบรอบ 122 ปีของการจากไปของพระยาไชยบูรณ์ 
              จังหวัดแพร่กำหนดจัดพิธีวางพวงมาลาสดุดีวีรกรรมพระยาไชยบูรณ์ ในวันที่ 25 กรกฎาคม 2567 ณ บริเวณอนุสาวรีย์พระยาไชยบูรณ์ ตำบลนาจักร อำเภอเมืองแพร่ โดยเวลา 07.00 น. ส่วนราชการ หน่วยงานต่างๆ วางพวงมาลา เวลา 07.30 น. ประธานในพิธีประกอบพิธีวางพวงมาลา และกล่าวสดุดีวีรกรรมพระยาไชยบูรณ์ และนำยืนสงบนิ่งไว้อาลัยเป็นเวลา 1 นาที จากนั้นเวลา 07.45 น. ประธานในพิธีจุดธูปเทียนบูชาพระรัตนตรัย ประกอบพิธีทางศาสนา พระสงฆ์ประกอบพิธีทักษิณานุประทาน เพื่ออุทิศส่วนกุศลแด่ดวงวิญญาณของพระยาไชยบูรณ์ หรือพระยาราชฤทธานนท์พหลภักดี เสร็จแล้วประกอบพิธีทอดผ้าบังสุกุล และถวายจตุปัจจัยไทยธรรม พระสงฆ์อนุโมทนา เป็นอันเสร็จพิธี การแต่งกาย ข้าราชการ : เครื่องแบบปฏิบัติราชการสีกากีคอพับแขนยาว สวมหมวก , ประชาชน : ชุดสุภาพ 
              พระยาไชยบูรณ์ เดิมมีชื่อว่า ทองอยู่ สุวรรณบาตร์ เป็นบุตรของพระยาศรีเทศาบาล และคุณหญิงกมลจิตร เป็นชาวเมืองพิชัย จังหวัดอุตรดิตถ์ เริ่มรับราชการเมื่ออายุ 21 ปี ในตำแหน่งเสมียนอำเภอพิชัย ต่อมาได้เลื่อนเป็นปลัดอำเภอ นายอำเภอ และผู้ว่าราชการจังหวัดพิจิตร ผู้ว่าราชการจังหวัดพิษณุโลก และได้เลื่อนเป็นปลัดมณฑลพิษณุโลก ในปี พ.ศ. 2440 ย้ายไปเป็นข้าหลวงจังหวัดแพร่ และได้เลื่อนยศเป็นพระยาไชยบูรณ์ในปี 2443
              ต่อมาในวันที่ 25 กรกฎาคม 2445 เกิดกบฏเงี้ยวปล้นเมืองแพร่ โดยเข้าปล้นโรงพัก ที่ทำการไปรษณีย์โทรเลข ทำลายคลังหลวงและกวาดเงินสดไปทั้งหมด 37 อัฐ บุกเรือนจำเพื่อปล่อยนักโทษ และในวันที่ 27 กรกฎาคม 2445 เป็นวันที่พระยาไชยบูรณ์ต้องจบชีวิตลงอย่างน่าเวทนา บริเวณที่ตั้งอนุสาวรีย์พระยาไชยบูรณ์ในปัจจุบัน 
              พระยาไชยบูรณ์นับเป็นวีรบุรุษที่เป็นตัวอย่าง เป็นผู้มีความรับผิดชอบต่อหน้าที่ ซื่อสัตย์ สุจริต เสียสละอย่างใหญ่หลวง ยอมสละชีวิตของตนเพื่อบ้านเมือง มีความรักชาติ กล้าหาญสมกับเป็นผู้นำโดยแท้ ไม่คิดหนีเอาชีวิตรอดแต่เพียงผู้เดียว สมควรได้รับการยกย่องสรรเสริญอย่างยิ่ง พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อม พระราชทานยศแก่พระยาไชยบูรณ์ขึ้นเป็นพระยาราชฤทธานนท์พหลภักดี และให้สร้างอนุสาวรีย์พระยาไชยบูรณ์ขึ้น เพื่อรำลึกถึงคุณงามความดีของพระยาไชยบูรณ์ /.

ฉัตรชัย พวงขจร / ข่าว
สำนักงานประชาสัมพันธ์จังหวัดแพร่